Tannhäuser diye adlandırılan ateşli ve coşkulu şair şarkıcı Heinrich von Ofterdingen, Hörselberg´de Aşk İlahesi Venüs´ün yanında zevk ve şehvet dolu hayattan usanç duymakta, yüreği yeryüzüne, dünya´ya dönmek için hasretle yanmaktadır. Venüs´ün ne tüm baştan çıkarıcı yetenekleri ne de ihtirasla taşan öfkesi onu kararından caydırmaya yetmez. Ve sonunda Venüs, dünya onu redettiğinde kurtuluşunu tekrar kendisinin yanında araması için yalvardığında, Tannhäuser tereddüt etmeden ´benim kurtuluşum Meryem Ana´da´ diye cevaplar. O anda kendini birden Wartburg şatosunun önündeki bir vadide buluverir. Şalmay eşliğinde bir çoban baharı överek şarkı söylerken, dindar hacılar da onun yanından geçip giderler. Huşuyla minnet duasına dalmış olan Tannhäuser ansızın karşısında Landgraf Hermann´ın başında olduğu bir av topluluğu görür. Onların Wartburg cemaatine tekrar geri dön ricalarını red eder, ancak Wolfram von Eschenbach, Elisabeth´in ismini anarak onun kararlılığından vazgeçmesini sağlamayı bilir.---

Landgraf´ın yiğeni Elisabeth, Tannhäuser´in ayrılışından buyana uzak durduğu ozanların şarkı söylediği mekanı sevinçle selamlamaktadır. Önce yeniden gördüğü cesur, sözünü sakınmayan ozana ve daha sonra da amcasına çekingen ve tutuk, kalbindeki sırları ima eder. Öte yanda Elisabeth´i seven Wolfram, suskun, kaderine küskün durumu kabullenmiş görünmektedir. Tannhäuser´in geri dönüşünü kutlayan parlak ve ihtişamlı şölende Landgraf Hermann, ozanlara şarkılarında aşkı öğmelerini ister. Kazanan ozana Elisabeth´in ödülü kendi eliyle sunması beklenmektedir. Yarışmaya katılanların hepsi ulvi, ideal aşkı övüp savunurken, Tannhäuser, sadece dünyevi tadını almakla gerçek aşkın varlığı görülebilir, tezini savunur. Sonunda kendinden geçercesine Aşk İlahesi´nin kendisine seslenir ve Venüsdağı´nda kalmış olduğunu itiraf eder. Şövalyeler kılıçlarını çekip Tannhäuser´in üstüne yürürken, kadınlar dehşet içinde şölen salonunu terk ederler. Elisabeth ortaya atılıp, ahlaka aykırı itiraflarıyla onun seven kalbine ölüm darbesini indiren bu talihsiz günahkara, ruhunun kurtuluşu için fırsat verilmesini dileyerek şövalyeleri yatıştırır. Tannhäuser Landgraf´ın önerisine uyarak, o günlerde Roma´ya yürüyerek yolculuk eden hacılara katılır. Orada suçunu bağışlatmayı ummaktadır.----

Elisabeth Wartburg vadisinde Meryem Ana tasviri önünde dua ederek sonbaharda günbegün hacıların dönüşünü beklemektedir. Ancak Tannhäuser günahları arınmış olan hacılarla birlikte gelmeyince, Aziz Meryem Ana´ya, Tannhäuser´in suçunun kefareti için kendi canını alması için yalvarır. Wolfram´a, kendisine sunduğu eşlik önerisini red eder bir jestle teşekkür edip Wartburg şatosuna doğru uzaklaşır. Akşam yıldızına gönderdiği hüzün dolu bir şarkıyla Wolfram, dünyaya veda eden, onun için kalbinde gizlice hala ince duygular beslediği kıza son bir selam gönderir. Karanlıkta bir hacının görüntüsü belirir, bu ruhen ve bedenen büsbütün çökmüş Tannhäuser´dir, onun tek ümidi Aşk İlahesi´nin yanında yardım ve teselli bulmaktır. Wolfram´ın ısrarlı ricaları üzerine, binbir tövbekarlıkla katlandığı Roma hac yolculuğunu ve Papa´nın kahredici hükmünü anlatır. Papa ona 'nasıl ki elimdeki asa asla birdaha filizlenip taze yaprak açmıyacaksa, kurtuluş da sana asla nasip olmıyacaktır' demiştir. Fakat cehennemin şeytani avanesiyle birlikte yaklaşan Venüs´e, Wolfram Elisabeth´in ismini anarak, adındaki kutsal güç sayesinde engel olur. Gün ağarırken Elisabeth´in cansız vücuduyla birlikte sövalyelerin cenaze alayı yaklaşır. Tannhäuser son nefesini verirken onun yanında yığılıp kalır. Kurtuluşun gözle görülen eseri olarak genç hacılar oraya bir gecede kendiliğinden taze filizler açmış olan bir rahip asasını getirirler.